Shambhar Mi (शंभर मी)-Shyam Manohar Marathi Book katha-kadambari (Novel)

Shambhar Mi (शंभर मी)-Shyam Manohar Marathi Book katha-kadambari (Novel)

शंभर मी श्याम मनोहर

‘हे ईश्वरराव हे पुरुषोत्तमराव’, ‘शीतयुद्ध सदानंद’, ‘खूप लोक आहेत’ आणि ‘उत्सुकतेने मी झोपलो’ या मराठी गद्याच्या मापदंडमालिकेतली पुढची निर्मिती म्हणजे ‘शंभर मी’. ही शंभर ठिपक्यांची रांगोळी आहे. त्यात वाचकांनी आपल्या कल्पनेने रेषा जोडून रंग भरायचे आहेत. या पुस्तकात श्याम मनोहरांची भूमिका आर्किटेक्टची आहे. त्यांनी दिलेल्या आराखड्यातून आणि स्पेक्समधून आपल्या बुद्धीनुसार वाचकांनी वास्तुनिर्मिती करायची आहे. या पुस्तकात श्याम मनोहरांनी सर्वस्वी वेगळ्या उपायाचा अवलंब केला आहे. इथे बऱ्याच ठिकाणचा मुख्य मजकूरच जाणीवपूर्वक डिलीट केला आहे आणि केवळ कथनपूर्व मजकूर आणि कथनोत्तर मजकूर (प्रि-टेक्स्ट आणि पोस्ट-टेक्स्ट) वाचकांच्या हाती सोपवला आहे. कित्येक वेळा टेक्स्टलेसनेसचा (मजकूरविहीनतेचा) चक्रावून टाकणारा अनुभव वाचकाला देणारा मराठीतला हा एक अनोखा प्रयोग आहे.

एकमेकांवर ओव्हरलॅप होणारे एकमेकांतून व्यक्तिमत्त्व बदलणारे निवेदक, चेतन आणि अचेतन सृष्टीच्या ज्ञातृसापेक्ष नोंदी, मानवी भावमाहोलाचे आणि वर्तनरिवाजांचे बारकावे, मूल्यसृष्टीचे मवाळाईने केलेले पुनर्मूल्यांकन, जीवनधारणांचे पेच अशा अनेक गोष्टींना लपेटत जाणाऱ्या या पुस्तकात शेकडो पात्रे आहेत, प्रसंग आहेत, विधाने, प्रश्न आणि प्रमेये आहेत. काही ठिकाणी त्याला सामाजिक स्पर्शस्थाने आणि मोक्षस्थाने आहेत, तर काही ठिकाणी कालसंवेद्य स्पर्श-मोक्षस्थाने आहेत.

विनानेपथ्याच्या निवेदनभूमीवर ‘शंभर मी’ या कथननाट्याची सुरुवात होते. आपण ‘ज्यांना’ पाहू पाहतो ‘ते’ काय पाहू पाहतात? अशा आत्मदर्शनाच्या सनातन संदेहापासून ते अचेतन सृष्टीतून सचेतन सृष्टीच्या निर्मितीचा काळोखा रंगमंच टॉर्चने चाचपडत उलगडणारे विश्वोत्क्रांतीचे पूर्ण कथानकच या पुस्तकाचे निवेदक आहे. यातले निवेदन कुठेही पूर्ण होत नाही, त्याची अपुऱ्या उजेडात थोडी थोडी झलक मात्र दिसत राहते. सहज, अनौपचारिकपणे भिरकावलेल्या सुविचारांपासून ते कवितासदृश वाक्यमांडणीपर्यंत सर्व प्रकारचे मजकूरवैपुल्य या पुस्तकात आहे. यातल्या परस्परसुसंगर्तीचे दोर लेखकाने मुद्दाम कापून टाकले आहेत. वाचकाने स्वतःच्या वाचनसाक्षरतेला आवाहन करत, तिची परीक्षा बघत स्वतःच्या मनाने ते जुळवून काढायचे आहेत. मराठी वाचक अशा प्रयोगाला धीराने सामोरे गेले तर या परीक्षेत नक्की पास होतील.

Available at Ksagar Book Centre  on www. ksagaronline.com

 call on 9545567862 /02024453065